Computer Practical
Page No. 5
કોમ્પ્યુટર એટલે....
કોમ્પ્યુટર એ એક ઇલેક્ટ્રોનિક મશીન છે જે ડેટા (માહિતી) પર ઝડપી અને ચોક્કસ રીતે પ્રક્રિયા કરવા માટે રચાયેલું છે. કોમ્પ્યુટર એ એક બહુમુખી સાધન છે જે મનુષ્યોના કામને સરળ અને ઝડપી બનાવવા માટે માહિતીનું સંચાલન, સંગ્રહ અને પ્રક્રિયા કરે છે.
કમ્પ્યુટર ના મુખ્ય ભાગો
ઇનપુટ વિભાગ (કીબોર્ડ, માઉસ)
આઉટપુટ વિભાગ (મોનિટર, પ્રિન્ટર)
સેન્ટ્રલ પ્રોસેસિંગ યુનિટ (મધરબોર્ડ, RAM, Storage Device, HDD, SSD)
ઇનપુટ એટલે....
ઇનપુટ વિભાગ કોમ્પ્યુટરનો એવો ભાગ છે જેનો ઉપયોગ કોમ્પ્યુટરમાં ડેટા અને સૂચનાઓ દાખલ કરવા માટે થાય છે. આ વિભાગ કોમ્પ્યુટરને બહારની દુનિયામાંથી માહિતી મેળવવામાં મદદ કરે છે.
Page No. 6
પ્રોસેસીંગ યુનિટ એટલે શું ?
પ્રોસેસિંગ યુનિટ એટલે સેન્ટ્રલ પ્રોસેસિંગ યુનિટ (CPU). જેને કોમ્પ્યુટરનું મગજ પણ કહેવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ્સની સૂચનાઓનું પાલન કરવું, ગણિતીય અને તાર્કિક ગણતરીઓ કરવી, અને ડેટા ઇનપુટને માહિતી આઉટપુટમાં રૂપાંતરિત કરવાનું છે.
આઉટપુટ એટલે શું ?
ઇનપુટ દ્વારા તમે કોમ્પ્યુટરને કાચો ડેટા આપો છો, પ્રોસેસિંગ યુનિટ તેના પર પ્રક્રિયા કરે છે, અને તે પ્રક્રિયાનું જે અંતિમ પરિણામ આવે છે તેને આઉટપુટ કહેવાય છે.
મુખ્ય આઉટપુટ ડિવાઇસ તરીકે મોનિટર, પ્રિન્ટર, સ્પીકર્સ, પ્રોજેક્ટરનો ઉપયોગ થાય છે.
ઇનપુટ ડિવાઇસ ના સાધનો ના ઉપયોગો
કીબોર્ડ નો ઉપયોગ
કીબોર્ડનો મુખ્ય ઉપયોગ ડેટા અને સૂચનાઓને કોમ્પ્યુટરમાં દાખલ કરવા માટે થાય છે. તેમજ કમાન્ડ અને કંટ્રોલ આપવા ઉપયોગ થાય છે.
માઉસ નો ઉપયોગ
માઉસ તમને કીબોર્ડ પર ટાઇપ કર્યા વિના સ્ક્રીન પરની વસ્તુઓને ક્લિક કરીને કોમ્પ્યુટરને કમાન્ડ આપવા દે છે. પોઇન્ટિંગ, ક્લિકિંગ, ડ્રેગિંગ અને ડ્રોપિંગ, સ્ક્રોલિંગ, ડ્રોઇંગ અને એડિટિંગ કરવા માટે ઉપયોગ થાય છે.
સ્કેનરનો ઉપયોગ
સ્કેનરનો ઉપયોગ ભૌતિક દસ્તાવેજો કે છબીઓને ડિજિટલ ફોર્મેટમાં રૂપાંતરિત કરવાનો છે. સ્કેનર એ એક પ્રકારનો "ડિજિટલ કેમેરો" છે જે કાગળ પરની વસ્તુની કોપી કોમ્પ્યુટરની મેમરીમાં લઈ જાય છે.
Page 7
માઇક્રોફોનનો ઉપયોગ
માઇક્રોફોનનો મુખ્ય ઉપયોગ અવાજ (Sound) ને ડિજિટલ ડેટા માં રૂપાંતરિત કરીને કોમ્પ્યુટરમાં દાખલ કરવાનો છે. ઑનલાઇન કૉલ્સ, વોઇસ મેસેજ, અવાજ રેકોર્ડ કરવો, ગીતો ગાવા, પોડકાસ્ટ બનાવવા, ઇન્ટરવ્યુ રેકોર્ડ કરવા, વિડિયો બનાવતી વખતે તેની સાથે અવાજ (Audio) પણ રેકોર્ડ કરવા માટે.
ટચ પેનલ નો ઉપયોગ
ટચ પેનલ અથવા ટચસ્ક્રીન એ એક આધુનિક ઇનપુટ/આઉટપુટ ડિવાઇસ છે જે યુઝરને આંગળી અથવા Pen નો ઉપયોગ કરીને સ્ક્રીન સાથે સીધી ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરવા દે છે. સામાન્ય રીતે મોનિટર સાથે જોડાયેલ હોય છે.
વેબકેમ નો ઉપયોગ
વેબકેમ એ એક પ્રકારનો ડિજિટલ કેમેરો છે જે કોમ્પ્યુટર સાથે જોડાયેલ હોય છે અને વાસ્તવિક સમયમાં ચિત્રો અને વીડિયો કેપ્ચર કરે છે. વીડિયો કૉલ્સ, ઓનલાઇન મીટિંગ્સ, ઓનલાઇન શિક્ષણ માટે ઉપયોગ થાય છે.
ડિજિટલ કેમેરા નો ઉપયોગ
ડિજિટલ કેમેરા એ એક એવું ઇનપુટ ડિવાઇસ છે જે સ્થિર તસવીરો અને વીડિયો ને કેપ્ચર કરીને તેમને ડિજિટલ ફોર્મેટ માં સાચવે છે. ફોટોગ્રાફી અને વિડિયોગ્રાફી કરવા માટે ઉપયોગ માં લેવાય છે.
જોયસ્ટીક નો ઉપયોગ
જોયસ્ટીક એક ઇનપુટ ડિવાઇસ છે જેનો ઉપયોગ દિશા અને ગતિને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
ખાસ કરીને ગેમિંગ, કમ્પ્યુટર એડિડ ડિઝાઇન, વિમાન નિયંત્રણ, ઔદ્યોગિક મશીનરી, વ્હીલચેર નિયંત્રણ વગેરે માટે ઉપયોગ થાય છે.
બારકોડ સ્કેનરનો ઉપયોગ
બારકોડ સ્કેનરનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ડેટાને ઝડપથી અને ચોકસાઈથી વાંચવા અને કમ્પ્યુટરમાં દાખલ કરવા માટે થાય છે. લાઇબ્રેરીમાં પુસ્તકો ઇશ્યૂ કરવા અને પાછા લેવા માટે. રિટેલ અને સ્ટોર્સમાં ગ્રાહક પાસેથી બિલ લેતી વખતે ઉપયોગ થાય છે.
ટ્રેકબૉલનો
ઉપયોગ
ટ્રેકબૉલનો ઉપયોગ કમ્પ્યુટરમાં એક પોઇન્ટિંગ ડિવાઇસ તરીકે થાય છે, જે માઉસ જેવું જ કાર્ય કરે છે પરંતુ તેની કાર્ય કરવાની રીત થોડી અલગ છે. જેમાં ડિવાઇસ સ્થિર રહે છે. અને તમે માત્ર ઉપરના બૉલને તમારી આંગળી વડે ફેરવો છો અને કાર્ય કરો છો. જે માઉસ દ્વારા થાય છે.
Page no. 8
ટચપેડનો ઉપયોગ
ટચપેડનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે પોર્ટેબલ કમ્પ્યુટર્સ, એટલે કે લેપટોપ માં થાય છે, જે માઉસનું કાર્ય કરે છે. ટચપેડ લેપટોપમાં બિલ્ટ-ઇન હોય છે, તેથી અલગ માઉસની જરૂર રહેતી નથી. જે પોઇન્ટિંગ ડિવાઇસની સુવિધા પ્રદાન કરે છે.
સ્પીચ રેકગ્નિશન ડિવાઇસ નો ઉપયોગ
સ્પીચ રેકગ્નિશન ડિવાઇસનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે બોલાયેલા શબ્દોને ઓળખીને તેને ડિજિટલ ટેક્સ્ટમાં રૂપાંતરિત કરવા (Speech-to-Text) અને આદેશોનું પાલન કરવા માટે થાય છે.
લાઈટ પેન નો ઉપયોગ
લાઈટ પેનનો એ એક પોઇન્ટિંગ ઇનપુટ ડિવાઇસ તરીકે થાય છે, જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે સ્ક્રીન પર નિર્દેશ કરવા, ડ્રોઇંગ બનાવવા અથવા મેનુમાંથી વિકલ્પો પસંદ કરવા માટે થાય છે.
OCR નો ઉપયોગ
ઓસીઆર (OCR) નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે Images માં રહેલા હસ્તલિખિત અથવા ટાઇપ કરેલા ટેક્સ્ટને ઓળખીને તેને એડિટ કરી શકાય તેવા ડિજિટલ ટેક્સ્ટમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે. જૂના પુસ્તકો, હસ્તપ્રતોને ડિજિટલ ફોર્મેટ જેમ કે PDF અથવા Word ફાઇલમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે ઉપયોગ થાય છે.
OMRનો ઉપયોગ
ઓપ્ટિકલ માર્ક રેકગ્નિશન (OMR) નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કાગળ પર પેન વડે કરેલા નિશાનને વાંચીને તેને ડિજિટલ ડેટામાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે. OMR નો સૌથી વધુ ઉપયોગ MCQ આધારિત સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં થાય છે.
MICR નો ઉપયોગ
એમ.આઈ.સી.આર. (MICR) નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે બેંકિંગ અને નાણાકીય ક્ષેત્રમાં થાય છે. બેંકોમાં જ્યારે કોઈ ચેક જમા થાય છે, ત્યારે MICR કોડ ધરાવતા ચેકને ઝડપથી અને સુરક્ષિત રીતે પ્રોસેસ કરવા માટે MICR સ્કેનરનો ઉપયોગ થાય છે.
પેન ડ્રાઇવનો ઉપયોગ
પેન ડ્રાઇવનો ઉપયોગ ડેટા સ્ટોરેજ અને ટ્રાન્સફર માટે થાય છે. કમ્પ્યુટર, લેપટોપ અથવા અન્ય ડિવાઇસ વચ્ચે ફાઇલો, ફોટા, વીડિયો અને દસ્તાવેજો ની આપ-લે કરવા માટે ઉપયોગ થાય છે.
Page No. 9
(1) ALU
(2) MU
(3) CU
ALU Arithmetic Logic Unit (એરિથમેટિક લોજિક યુનિટ )
CU Control Unit (કંટ્રોલ યુનિટ )
MU Memory Unitમેમરી યુનિટ
મોનિટર નો ઉપયોગ
મોનિટર નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કમ્પ્યુટર દ્વારા પ્રોસેસ કરાયેલા ડેટા અને માહિતીને દ્રશ્ય સ્વરૂપમાં પ્રદર્શિત કરવા માટે થાય છે. કમ્પ્યુટર પર તમે જે પણ કાર્ય કરો છો, જેમ કે પ્રોગ્રામ્સ, વેબસાઇટ્સ, વીડિયો, ફોટા, અને ટેક્સ્ટ – આ બધું જોવા માટે મોનિટર જરૂરી છે.
સ્પીકરનો ઉપયોગ
સ્પીકરનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કમ્પ્યુટરમાંથી આવતા ડિજિટલ સાઉન્ડ ને શ્રાવ્ય ધ્વનિ તરંગોમાં રૂપાંતરિત કરીને તેને સાંભળવા માટે થાય છે. સંગીત સાંભળવા, વીડિયોનો ઓડિયો સાંભળવા, કોલિંગ અથવા વીડિયો દરમિયાન અન્ય વ્યક્તિનો અવાજ સાંભળવા ઉપયોગ થાય છે.
Page No. 10
ડોટ મેટ્રિક્સ પ્રિન્ટરનો ઉપયોગ
આ એક પ્રકારનું ઇમ્પેક્ટ પ્રિન્ટર છે. તેની મદ્દદ થી એક સાથે કાર્બન પેપર દ્વારા એક કરતાં વધુ નકલો છાપી શકાય છે. ઇન્વોઇસ, બિલ, ડિલિવરી ચલણ, અને રસીદોમાં જ્યાં મૂળ અને ડુપ્લિકેટ કોપીની જરૂર હોય ત્યાં ઉપયોગ થાય છે.
ઇન્કજેટ પ્રિન્ટર
ઇન્કજેટ પ્રિન્ટરએ એક લોકપ્રિય નોન-ઇમ્પેક્ટ પ્રિન્ટર છે, જે દસ્તાવેજો, રિપોર્ટ્સ, ઈમેલ્સ અને સ્કૂલ પ્રોજેક્ટ્સનું સામાન્ય પ્રિન્ટિંગ કરવા ઉપયોગ થાય છે. રંગીન ચાર્ટ્સ, ગ્રાફ્સ અને બ્રોશર્સ છાપવા માટે જ્યાં રંગીન પ્રિન્ટ કરવાની જરૂર પડે ત્યાં ઉપયોગી છે.
લેઝર પ્રિન્ટરનો ઉપયોગ
લેઝર પ્રિન્ટરનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા અને ઝડપી પ્રિન્ટિંગ માટે થાય છે. ઇંકજેટ પ્રિન્ટર કરતાં વધુ ઝડપથી પ્રિન્ટ કરે છે. તેથી જે લોકોને નિયમિતપણે મોટા પ્રમાણમાં બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ લખાણ છાપવાની જરૂર હોય છે. તેમજ જ્યારે સચોટતા અને સ્પષ્ટતા સાથે પ્રિન્ટિંગ જરૂરી હોય ત્યાં લેઝર પ્રિન્ટરનો ઉપયોગ થાય છે.
હેડફોનનો ઉપયોગ
હેડફોનનો ઉપયોગ સ્પીકરની જેમ જ કાર્ય કરે છે, પરંતુ અવાજ સીધો Userના કાનમાં પહોંચાડે છે, જેનાથી આસપાસના લોકોને ખલેલ પહોંચાડ્યા વિના ઓડિયો સાંભળી શકાય છે. ઘણા હેડફોન્સમાં ઇન-બિલ્ટ માઇક્રોફોન હોય છે, જે વાતચીતને સ્પષ્ટ બનાવે છે.
પ્રોજેક્ટરનો ઉપયોગ
પ્રોજેક્ટરનો ઉપયોગએ કમ્પ્યુટરમાંથી આવતા દ્રશ્ય આઉટપુટને મોટી સ્ક્રીન પર પ્રતિબિંબિત કરવા માટે થાય છે. શાળાઓ અને કોલેજોમાં શિક્ષકો દ્વારા પાઠ્યપુસ્તકો, ડાયગ્રામ્સ અને શૈક્ષણિક વીડિયોને મોટી સ્ક્રીન પર દર્શાવવા માટે ઉપયોગ થાય છે.
પ્લોટરનો ઉપયોગ
પ્લોટરનો ઉપયોગ એ એક વિશિષ્ટ પ્રકારનું આઉટપુટ ડિવાઇસ છે જેનો મુખ્ય હેતુ મોટા કદના અને ઉચ્ચ ચોકસાઇવાળા ગ્રાફિકલ આઉટપુટ જેમ કે નકશા, બ્લુપ્રિન્ટ્સ અને એન્જિનિયરિંગ ડ્રોઇંગ્સ, મોટા કદના બૅનર્સ, પોસ્ટર્સ ને છાપવાનો છે.
Page No. 11
કમ્પ્યુટર હાર્ડવેર એટલે કમ્પ્યુટર સિસ્ટમના ભૌતિક અને સ્પર્શી શકાય તેવા ભાગો, જેને તમે જોઈ શકો છો અને સ્પર્શી શકો છો. તે કમ્પ્યુટરનું માળખું અને તેના આંતરિક ઘટકો બનાવે છે. કીબોર્ડ, માઉસ, CPU, મોનિટર, પ્રિન્ટર, સ્પીકર, RAM, ROM, હાર્ડ ડિસ્ક, SSD, પેન ડ્રાઇવ વગેરે હાર્ડવેર સાધનો છે.
સીપીયુ (CPU) નો ઉપયોગ કમ્પ્યુટર સિસ્ટમમાં કેન્દ્રીય પ્રક્રિયા એકમ તરીકે થાય છે. તેને કમ્પ્યુટરનું મગજ કહેવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય કમ્પ્યુટરના તમામ આદેશો અને ડેટા પર પ્રક્રિયા કરીને, સિસ્ટમને કાર્યરત રાખવાનું છે.
મધરબોર્ડને કમ્પ્યુટરનું મુખ્ય સર્કિટ બોર્ડ કહેવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય કમ્પ્યુટરના તમામ ઘટકોને એકસાથે જોડવાનું, તેમને પાવર સપ્લાય કરવાનું અને તેમની વચ્ચે સંચાર સ્થાપિત કરવાનું છે. મધરબોર્ડ વિના કમ્પ્યુટરનો કોઈ પણ ભાગ કાર્ય કરી શકતો નથી.
રેમ (RAM) એ કમ્પ્યુટરની પ્રાથમિક મેમરી તરીકે કામ કરવાનું છે, જ્યારે કોઈ એપ્લિકેશન જેમ કે બ્રાઉઝર, ગેમ, અથવા વર્ડ ડોક્યુમેન્ટ ખોલો છો, ત્યારે તે પ્રોગ્રામના તમામ ડેટા અને કોડ હાર્ડ ડિસ્કમાંથી RAM માં લોડ થાય છે. જ્યાં સુધી તે પ્રોગ્રામ ચાલે છે, ત્યાં સુધી તે RAM માં રહે છે, જેથી CPU સતત તેના પર પ્રક્રિયા કરી શકે.
હાર્ડ ડિસ્ક નો ઉપયોગ કમ્પ્યુટરમાં કાયમી સ્ટોરેજ ડિવાઇસ તરીકે થાય છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય લાંબા ગાળા માટે મોટા પ્રમાણમાં ડેટા અને માહિતીનો સંગ્રહ કરવાનું છે. આ ડેટા પાવર બંધ થયા પછી પણ સચવાયેલો રહે છે, RAM ની જેમ ભૂંસાઈ જતો નથી.
Page No. 12
ગ્રાફિક્સ કાર્ડ અને સાઉન્ડ કાર્ડ બંને કમ્પ્યુટર સિસ્ટમમાં વિશિષ્ટ આઉટપુટ ડિવાઇસ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેઓ અનુક્રમે દ્રશ્ય અને શ્રાવ્ય ડેટાની પ્રક્રિયા કરવા માટે જવાબદાર છે. ગેમિંગ, પ્રોફેશનલ ડિઝાઇન માટે ઉપયોગી છે. જયારે સાઉન્ડ કાર્ડ કમ્પ્યુટરના ડિજિટલ ઓડિયો ડેટાને એનાલોગ ધ્વનિ સિગ્નલમાં રૂપાંતરિત કરે છે, જેથી તે સ્પીકર અથવા હેડફોન દ્વારા સાંભળી શકાય.
રાઉટર (Router) એ એક આવશ્યક નેટવર્કિંગ ડિવાઇસ છે જેનો મુખ્ય ઉપયોગ ડેટા પેકેટ્સને એક નેટવર્કથી બીજા નેટવર્કમાં મોકલીને 'ટ્રાફિક કંટ્રોલર' તરીકે કાર્ય કરવાનો છે. તે મોડેમમાંથી મળતા ઇન્ટરનેટ કનેક્શનને એકસાથે ઘણા ડિવાઇસ (જેમ કે સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, સ્માર્ટ ટીવી) માં વાયર્ડ (LAN કેબલ) અથવા વાયરલેસ (Wi-Fi) દ્વારા વહેંચે છે.
યુપીએસ (UPS) નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કમ્પ્યુટર સિસ્ટમ અને અન્ય સંવેદનશીલ ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોને અવિરત પાવર સપ્લાય પ્રદાન કરવા માટે થાય છે. જ્યારે મુખ્ય વીજ પુરવઠો બંધ થઈ જાય ત્યારે UPS તરત જ બેટરી પાવર પર સ્વિચ કરે છે. આનાથી યુઝરને કમ્પ્યુટર બંધ થાય તે પહેલાં પોતાનું કાર્ય સેવ કરવા માટે પૂરતો સમય મળે છે.
સીડી (CD) અને ડીવીડી (DVD) બંને સ્ટોરેજ મીડિયા છે, જે ડેટાને લેસર ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ડિસ્ક પર સંગ્રહિત કરે છે અને વાંચે છે. આ બંનેનો મુખ્ય ઉપયોગ ડેટા, સૉફ્ટવેર અને ઓડિયો, વીડિયો ને કાયમી ધોરણે સંગ્રહિત કરવા અને તેને પોર્ટેબલ બનાવવાનો છે.
ડીવીડી રાઇટર (DVD Writer) નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ડેટાને ખાલી ડીવીડી અથવા સીડી પર લખવા એટલે કે કાયમી ધોરણે સંગ્રહિત કરવા માટે થાય છે. તે એક સ્ટોરેજ ડિવાઇસ છે જે ડેટાને વાંચી પણ શકે છે અને લખી પણ શકે છે. મહત્વપૂર્ણ ફાઇલો, ફોટા, વીડિયો અને દસ્તાવેજોનો કાયમી બેકઅપ લેવા માટે, જેથી કમ્પ્યુટરની હાર્ડ ડ્રાઇવમાં ખામી આવે તો પણ ડેટા સુરક્ષિત રહે.
એસએમપીએસ (SMPS) નો કમ્પ્યુટર સિસ્ટમમાં મુખ્યત્વે ઇલેક્ટ્રિકલ પાવરને રૂપાંતરિત કરવા અને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે. SMPS નો ઉપયોગ કમ્પ્યુટરના દરેક ભાગને કાર્ય કરવા માટે જરૂરી ચોક્કસ અને સ્થિર વિદ્યુત શક્તિ પ્રદાન કરવા માટે થાય છે. તે મધરબોર્ડને પાવર સિગ્નલ પ્રદાન કરે છે, જે કમ્પ્યુટરને સોફ્ટવેર દ્વારા (જેમ કે શટ ડાઉન કમાન્ડ) અથવા પાવર બટન દ્વારા ચાલુ કે બંધ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
Page No. 13
કમ્પ્યુટર સોફ્ટવેર એટલે
કમ્પ્યુટર સોફ્ટવેરએ કોઈપણ કમ્પ્યુટર સિસ્ટમનો એક ભાગ છે, જે હાર્ડવેરને જેમ કે કમ્પ્યુટર, કીબોર્ડ, મોનિટર, વગેરેને કાર્ય કરવા માટે સૂચનાઓ, ડેટા અથવા પ્રોગ્રામ્સ પ્રદાન કરે છે. સોફ્ટવેર વિના, કમ્પ્યુટર હાર્ડવેર માત્ર એક નિર્જીવ મશીન છે. સોફ્ટવેર જ તેને ઉપયોગી બનાવે છે અને આપણને વિવિધ કાર્યો જેમ કે દસ્તાવેજો લખવા, ઇન્ટરનેટ બ્રાઉઝ કરવું, અને ગેમ્સ રમવા સક્ષમ બનાવે છે.
ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ એટલે
ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ એ કમ્પ્યુટરનો સૌથી મહત્ત્વનો સોફ્ટવેર છે. તે કમ્પ્યુટરના હાર્ડવેર અને યુઝર વચ્ચે સેતુ તરીકે કાર્ય કરે છે. OS નું મુખ્ય કાર્ય કમ્પ્યુટરના તમામ સાધનો જેમ કે મેમરી, પ્રોસેસર, માઉસ કીબોર્ડ, પ્રિન્ટર અને સ્ટોરેજને વ્યવસ્થિત રીતે સંચાલિત કરવાનું છે, જેથી એપ્લિકેશન પ્રોગ્રામ્સ સરળતાથી ચાલી શકે.
ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ ના નામ
Microsoft windows
macOS (Apple)
Linux (સર્વર પર આધારિત)
Android (મોબાઈલ OS)
iOS (Apple Mobile OS)
Page No. 14
માય કમ્પ્યુટર
"માય કમ્પ્યુટર" તમારા કમ્પ્યુટરની તમામ Storage ને સંચાલિત કરવા માટેનું કેન્દ્રીય સ્થાન છે. દા.ત., C:, D: ડ્રાઇવ્સ એક્સેસ કરવાની મંજૂરી આપે છે. તમે ડ્રાઇવ્સમાં Free Space અને Used Space ચકાસી શકો છો.
રીસાઇકલ બિન
કમ્પ્યુટરની ડિલીટ (delete) કરેલી ફાઇલો અને ફોલ્ડર્સ અહીં સંગ્રહાયેલા હોય છે. તેમને કાયમ માટે ડિલીટ કરી શકો છો અથવા પુનઃસ્થાપિત (restore) કરી શકો છો.
Page No. 15
My Documents
વિન્ડોઝ 7 માં "Documents" (જેને પહેલા "My Documents" કહેવાતું હતું) એ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સિસ્ટમ ફોલ્ડર છે. વપરાશકર્તા દ્વારા બનાવેલ તમામ અંગત ફાઈલો અને દસ્તાવેજોને સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહિત કરવા માટેનું ડિફોલ્ટ સ્થળ.
મિનિમાઇઝ બટન
વિન્ડોને ટાસ્કબાર પર નાની કરીને મૂકી દે છે, પરંતુ પ્રોગ્રામ ચાલુ રહે છે.
રિસ્ટોર બટન
જો વિન્ડો પહેલેથી જ મોટી હોય, તો આ બટન વિન્ડોને તેના મૂળ કદ (Restore) માં પાછી લાવે છે.
મેક્સિમાઇઝ બટન
વિન્ડોને આખી સ્ક્રીન પર મોટી (Maximize) કરે છે.
ક્લોઝ બટન
વિન્ડોને બંધ કરે છે અને તે પ્રોગ્રામ/ફાઇલને બંધ કરે છે.
Page No. 16
(8) સ્ટાર્ટ બટન
આ વિન્ડોઝનો મુખ્ય પ્રવેશ દ્વાર છે. પ્રોગ્રામ્સ, ફાઇલો, સેટિંગ્સ, અને કમ્પ્યુટરને શટડાઉન (Shutdown) કરવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે.
(9) ચેક બોક્સ
ચેક બોક્સ (Check Box) નો ઉપયોગ વપરાશકર્તા પાસેથી વિકલ્પોની પસંદગી (Selection) લેવા માટે થાય છે.
(10) ફોન્ટ સાઇઝ ડાયલોગ બોક્સ
ફોન્ટ સાઇઝનો ઉપયોગ એ નક્કી કરવા માટે થાય છે કે તમારા દસ્તાવેજમાંના અક્ષરો કેટલા મોટા અથવા નાના દેખાવા જોઈએ. આ કદ સામાન્ય રીતે પોઇન્ટ્સ (Points) ના એકમમાં માપવામાં આવે છે (જેમ કે 12pt, 16pt, 24pt).
(11) ફોન્ટ ડાયલોગ બોક્સ
આ બોક્સનો મુખ્ય ઉપયોગ તમારા લખાણ (Text) નો દેખાવ (Appearance) બદલવાનો છે. તમારા લખાણ માટે અલગ-અલગ ફોન્ટ ફેસ (Font Face) અથવા ફોન્ટ શૈલી (Style) પસંદ કરવા માટે. દાખલા તરીકે: Times New Roman, Arial
(12) માર્જિન બોક્સ
માર્જિનનો ઉપયોગ કરીને પાના પર કેટલી સામગ્રી ફિટ થશે તે નિયંત્રિત કરી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો માર્જિન ઓછા હોય, તો પાના પર વધુ લખાણ સમાઈ શકે છે. માર્જિનનું કદ ઇંચ, સેન્ટિમીટર અથવા મિલીમીટર જેવા એકમોમાં ચોક્કસ રીતે સેટ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
Page No. 17
(1)
ડેસ્કટોપ એ વિન્ડોઝ ઑપરેટિંગ સિસ્ટમમાં કમ્પ્યુટર ચાલુ થયા પછી દેખાતી મુખ્ય સ્ક્રીન છે. ડેસ્કટોપ એ કમ્પ્યુટર વાપરતી વખતે તમારું હોમ બેઝ છે, જ્યાંથી તમે તમારી બધી પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરો છો.
(2)
આઇકોન એ એક નાનો ગ્રાફિકલ symbol છે. જે કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર કોઈ પ્રોગ્રામ, ફાઇલ, ફોલ્ડર ને દર્શાવે છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય યુઝરને દૃષ્ટિની રીતે સમજાવવાનું છે કે ક્લિક કરવાથી શું થશે, જેથી જટિલ નામો યાદ રાખવાની જરૂર ન પડે.
(3)
ટાસ્કબાર એ કમ્પ્યુટરને સંચાલિત કરવા માટેનું મુખ્ય નિયંત્રણ કેન્દ્ર છે. જે સ્ક્રીનના તળિયે આવેલી લાંબી પટ્ટી છે, જેમાં
સ્ટાર્ટ બટન, હાલમાં ખુલ્લા અને ચાલી રહેલા બધા પ્રોગ્રામ્સના આઇકોન્સ, પિન કરેલા પ્રોગ્રામ તેમજ સિસ્ટમ ટ્રે કે જેમાં ઘડિયાળ, વોલ્યુમ, વાઇફાઇ કનેક્શન, બેટરીની સ્થિતિ અને અન્ય બેકગ્રાઉન્ડ એપ્લિકેશનના આઇકોન્સ દર્શાવે છે.
(4)
વિજેટ એ એક નાનકડો, ઇન્ટરેક્ટિવ પ્રોગ્રામ છે જે તમારી કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર મૂકવામાં આવે છે. વિજેટ પ્રોગ્રામ ખોલ્યા વગર જ ઝડપી માહિતી દર્શાવે છે અથવા ચોક્કસ કાર્ય કરવાની સુવિધા આપે છે.
દા.ત.
ન્યૂઝ ફીડ (News Feed): મુખ્ય સમાચારની હેડલાઇન્સ સતત અપડેટ કરતું રહે છે.
(5)
વૉલપેપર એટલે કમ્પ્યુટરના ડેસ્કટોપની પાછળના બેકગ્રાઉન્ડમાં જોવા મળતા ચિત્રો, ફોટો અથવા રંગ છે.
તમે તેને તમારા કમ્પ્યુટર સ્ક્રીનનો "પડદો" અથવા "બેકગ્રાઉન્ડ" પણ કહી શકો છો.
Page no.31
MS Word 2007 પ્રોગ્રામ ચાલુ કરવાના સ્ટેપ્સ
Start બટન પર ક્લિક કરો 🔜All Programs પર જાઓ 🔜
Start મેનૂ ખુલ્યા પછી, મેનૂમાં All Programs માંથી નીચે સ્ક્રોલ કરીને Microsoft Office નામનું ફોલ્ડર પર ક્લિક કરો. તેમાંથી
Microsoft Word 2007 પસંદ કરવા ક્લિક કરો.
આ ક્લિક કરતાની સાથે જ MS Word 2007 પ્રોગ્રામ શરૂ થઈ જશે.
###################################
MS Word 2007 પ્રોગ્રામ બંધ કરવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
1. Office Button નો ઉપયોગ કરીને સ્ક્રીનની ઉપર ડાબી બાજુએ આવેલ ગોળ 'Office Button' (ઑફિસ બટન) પર ક્લિક કરો. 🔜 જે મેનુ ખુલે, તેમાં સૌથી નીચે આપેલા "Exit Word" વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
2. ટાઇટલ બાર પરના 'Close' બટનનો ઉપયોગ કરીને...
MS Word વિન્ડોની ઉપર જમણી બાજુએ આવેલ 'Close' બટન પર ક્લિક કરો. Word બંધ થઈ જશે.
3. કીબોર્ડ પરથી Alt + F4 કીઝને એકસાથે દબાવો.. જેનાથી પણ બંધ થઈ જશે.
નોંધ: જો તમે દસ્તાવેજને સાચવ્યા વગર પ્રોગ્રામ બંધ કરવાનો પ્રયત્ન કરશો, તો સંવાદ બોક્સમાં તમને "Save", "Don't Save", અને "Cancel" જેવા વિકલ્પો જોવા મળશે. તમારી જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરવો.
###################################
Page 32
MS Word 2007 માં ફાઇલને save કરવાના રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
સ્ટેપ્સ:
Office Button પર ક્લિક કરો તેમાંથી Save પસંદ કરો.. એમાંથી "Save As" ડાયલોગ બોક્સ ખુલશે. આ બોક્સમાં ડાબી બાજુએથી તમે જ્યાં ફાઇલ સાચવવા માંગો છો તે સ્થાન (જેમ કે Documents, Desktop, કે કોઈ ડ્રાઇવ) પસંદ કરો. અને ફાઇલનું નામ આપો.
ડાયલોગ બોક્સમાં નીચે આપેલા "Save" બટન પર ક્લિક કરો.
હવે તમારી ફાઇલ તે નામે અને તે સ્થાને સાચવાઈ જશે.
નોંધ :- કીબોર્ડ પર Ctrl + S કીઝને એકસાથે દબાવી સેવ ના ઉપર મુજબના સ્ટેપ કરવાથી પણ ફાઇલ save થશે.
###################################
MS Word 2007 માં ફાઇલને Open કરવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
સ્ટેપ્સ:
Office Button' દ્વારા ફાઇલ ખોલવી
MS Word 2007 માં ફાઇલને Print કાઢવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
સ્ટેપ્સ:
Office Button' દ્વારા ફાઇલ ખોલવી
રીત 1: કીબોર્ડ શોર્ટકટ્સ
- સૌ પ્રથમ જે લખાણ કે ગ્રાફિક્સને કોપી કરવું હોય તેને માઉસ વડે સિલેક્ટ કરો.
-
Copy માટે કીબોર્ડ
પર
Ctrlબટન દબાવી રાખીનેCબટન દબાવો (Ctrl + C). - હવે જ્યાં તમારે તે લખાણ કે ચિત્ર મૂકવું છે કે પેસ્ટ કરવું છે, ત્યાં જઈને માઉસનું કર્સર ક્લિક કરો.
-
Paste માટે કીબોર્ડ
પર
Ctrlબટન દબાવી રાખીનેVબટન દબાવો (Ctrl + V).
રીત 2 : રિબન મેનુ દ્વારા
- સૌ પ્રથમ જે લખાણ કે ગ્રાફિક્સને કોપી કરવું હોય તેને માઉસ વડે સિલેક્ટ કરો.
- Copy માટે 'Home' ટેબ પર ડાબી બાજુએ 'Clipboard' વિભાગમાં દેખાતા 'Copy' બટન પર ક્લિક કરો.
- હવે જ્યાં તમારે તે લખાણ કે ચિત્ર મૂકવું છે કે પેસ્ટ કરવું છે, ત્યાં જઈને માઉસનું કર્સર ક્લિક કરો.
- 'Home' ટેબમાં જ ડાબી બાજુએ 'Paste' બટન હશે, તેના પર ક્લિક કરો.
MS Word 2007 માં text ના Fonts ને Bold, Italic, Underline, Color કરવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
લખાણને Bold, Italic અને Underline કરવાની રીત
- સૌ પ્રથમ, જે લખાણને માઉસ વડે સિલેક્ટ કરો
- 'Home' ટેબની અંદર 'Font' વિભાગમાંથી
- લખાણને ઘાટું (Bold) કરવા માટે B આઇકન પર ક્લિક કરો.
- લખાણને ત્રાંસું (Italic) કરવા માટે I આઇકન પર ક્લિક કરો.
- લખાણની નીચે લીટી (Underline) કરવા માટે આઇકન પર ક્લિક કરો.
- Ctrl + B, Ctrl + I, Ctrl + U શોર્ટકટ્સનો ઉપયોગ કરીને પણ લખાણને Bold, Italic અને Underline કરી શકાય છે.
લખાણનો રંગ (Color) બદલવાની રીત
- 'Font' વિભાગમાં, તમને 'A લખેલો એક આઇકન દેખાશે જેની નીચે રંગની એક નાની પટ્ટી હશે (Font Color).
- આ આઇકનની બાજુમાં આવેલા નીચે તરફના તીર (Down Arrow) પર ક્લિક કરો.
- એક કલર પેલેટ ખુલશે, જેમાંથી તમે તમારી પસંદગીનો નવો રંગ પસંદ કરીને તેના પર ક્લિક કરી શકો છો
- આ કરવાથી, તમે પસંદ કરેલા લખાણનું ફોર્મેટિંગ બદલાઈ જશે.
MS Word 2007 માં Clipart મુકવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
ક્લિપઆર્ટ એ MS Word માં રેડીમેડ ચિત્રો અથવા ગ્રાફિક્સનો સંગ્રહ છે.
- સૌ પ્રથમ ડોક્યુમેન્ટમાં જ્યાં તમારે ક્લિપઆર્ટ મૂકવું છે, ત્યાં માઉસનું કર્સર ક્લિક કરીને મૂકો.
- રિબન માંથી 'Insert' ટેબ પર ક્લિક કરો.
- 'Insert' ટેબની અંદર, 'Illustrations' વિભાગમાં, 'Clipart' પર ક્લિક કરો.
- આનાથી તમારી સ્ક્રીનની જમણી બાજુએ 'Clipart' નામનું એક Task Pane ખુલશે.
- આ પેનમાં બતાવેલ ચિત્રો માંથી તમને જરૂરી ચિત્ર પસંદ કરી શકો છો.
- તમને જે ચિત્ર ગમે, તેના પર ખાલી એકવાર ક્લિક કરો. તે તરત જ તમારા ડોક્યુમેન્ટમાં કર્સર હતું તે જગ્યાએ ઉમેરાઈ જશે.
Page no. 34
MS Word 2007 માં Table બનાવવા માટેના સ્ટેપ્સ જણાવો.
- સૌ પ્રથમ, તમારા ડોક્યુમેન્ટમાં જ્યાં ટેબલ બનાવવું છે, ત્યાં માઉસનું કર્સર ક્લિક કરીને મૂકો.
- રિબનમાં 'Insert' ટેબ પર ક્લિક કરો.
- 'Tables' નામના વિભાગમાં, 'Table' આઇકન પર ક્લિક કરો.
- એક નાનું ગ્રીડ (ખાનાંવાળું) દેખાશે. આ ગ્રીડ પર તમારા માઉસ પોઇન્ટરને ડ્રેગ (ખેંચો) કરો, જેથી તમે ઇચ્છો તેટલી કૉલમ્સ (ઊભી હરોળ) અને રોઝ (આડી હરોળ) સિલેક્ટ કરી શકો.
- ઇચ્છિત કૉલમ અને રો
સિલેક્ટ
કર્યા પછી, માઉસ બટન
છોડી દો. ટેબલ તરત
જ ડોક્યુમેન્ટમાં ઉમેરાઈ જશે.
MS Word 2007 માં પેઇઝમાં Header & Footer મુકવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
હેડર એ પેઇજની ઉપરની બાજુએ અને ફૂટર એ પેઇજની નીચેની બાજુએ આવેલું લખાણ છે, જે દરેક પેઇજ પર આપોઆપ દેખાય છે (જેમ કે પેઇજ નંબર, તારીખ, પુસ્તકનું નામ વગેરે).
👉 રિબનમાં 'Insert' ટેબ પર ક્લિક 'Header & Footer' વિભાગ જુઓ.
👉 જો તમારે ઉપરના ભાગમાં લખાણ મૂકવું હોય, તો 'Header' આઇકન પર ક્લિક કરો.
👉 જો તમારે નીચેના ભાગમાં લખાણ મૂકવું હોય, તો 'Footer' આઇકન પર ક્લિક કરો.
👉 હવે તમારું કર્સર પેઇજના ઉપરના (Header) કે નીચેના (Footer) વિસ્તારમાં જ હશે. તમે અહીં જે લખાણ દરેક પેઇજ પર બતાવવા માંગતા હો, તે ટાઈપ કરી શકો છો.
👉 'Design' ટેબમાં તમને Page Number, Date & Time, Pictures / Clipart ઉપયોગી વિકલ્પો મળશે
👉 બધી માહિતી ઉમેરાઈ જાય અને તમે સંતુષ્ટ થાઓ, પછી 'Design' ટેબમાં જમણી બાજુએ આપેલા 'Close Header and Footer' બટન પર ક્લિક કરો.
👉 હવે, તમારું ડોક્યુમેન્ટ સામાન્ય મોડમાં આવી જશે અને તમે બનાવેલું Header કે Footer દરેક પેઇજ પર દેખાશે.
MS Word 2007 માં Word Art મુકવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
વર્ડઆર્ટ એ સ્ટાઇલિશ, આકર્ષક લખાણ બનાવવા માટેનો એક ફીચર છે,
- સૌ પ્રથમ ડોક્યુમેન્ટમાં જ્યાં તમારે વર્ડઆર્ટ મૂકવું છે, ત્યાં માઉસનું કર્સર ક્લિક કરીને મૂકો.
- રિબન માં 'Insert' ટેબની અંદર, 'Text' નામના વિભાગમાં, 'WordArt' આઇકન (જે ત્રાંસું 'A' જેવું દેખાય છે) પર ક્લિક કરો.
- એક ડ્રોપ-ડાઉન મેનુ ખુલશે જેમાં તમને વર્ડઆર્ટની વિવિધ તૈયાર સ્ટાઇલ્સ દેખાશે. તમને જે સ્ટાઇલ પસંદ હોય, તેના પર ક્લિક કરો.
- હવે એક ડાયલોગ બોક્સ ખુલશે, જેમાં "Edit WordArt Text" લખેલું હશે. તેમાં જે લખાણ લખવું છે તે લખો.
- લખાણ ટાઇપ કર્યા પછી 'OK' બટન પર ક્લિક કરો. તમે પસંદ કરેલી સ્ટાઇલમાં તમારું વર્ડઆર્ટ તમારા ડોક્યુમેન્ટમાં ઉમેરાઈ જશે.
Page No. 35
MS Word 2007 માં Drop Cap બનાવવા માટેના સ્ટેપ્સ જણાવો.
ડ્રોપ કેપ એ અખબારો કે મેગેઝિનોમાં જોવા મળતું એક ફોર્મેટિંગ છે, જેમાં ફકરા (Paragraph) નો પહેલો અક્ષર ખૂબ મોટો અને નીચેની ઘણી લાઈનો સુધી વિસ્તરેલો હોય છે.
- સૌ પ્રથમ, જે ફકરાના પહેલા અક્ષરને ડ્રોપ કેપ બનાવવો હોય, તે ફકરામાં ગમે ત્યાં માઉસનું કર્સર ક્લિક કરીને મૂકો.
- 'Insert' ટેબની અંદર, 'Text' નામના વિભાગમાં, 'Drop Cap' આઇકન પર ક્લિક કરો.
- તમને જોઈતી સ્ટાઇલ (સામાન્ય રીતે Dropped) પર ક્લિક કરો.
- તમારા ફકરાનો પહેલો અક્ષર તરત જ મોટો થઈને ડ્રોપ કેપ તરીકે દેખાશે.
MS Word 2007 માં Page Setup કરવાની રીતને સ્ટેપ્સ જણાવો.
- રિબન (Ribbon) માં 'Page Layout' ટેબ પર ક્લિક કરો.
- આ ટેબની અંદર, તમને 'Page Setup' નામનો એક વિભાગ દેખાશે.
- 'Page Setup' વિભાગમાં 'Margins' આઇકન પર ક્લિક કરો.
- 'Page Setup' વિભાગમાં 'Orientation' આઇકન પર ક્લિક કરો. તેમાંથી Portrait કે Landscape પસંદ કરો.
- 'Page Setup' વિભાગમાં 'Size' આઇકન પર ક્લિક કરો. તેમાંથી 'A4' સાઇઝ પર ક્લિક કરો.
MS Word 2007 માં Page border બનાવવા માટેના સ્ટેપ્સ જણાવો.
- રિબન (Ribbon) માં 'Page Layout' ટેબ પર ક્લિક કરો.
- 'Page Layout' ટેબની અંદર, 'Page Background' વિભાગમાં 'Page Borders' આઇકન પર ક્લિક કરો.
- હવે 'Borders and Shading' નામનું એક ડાયલોગ બોક્સ ખુલશે.
- ડાબી બાજુએ 'Setting' વિભાગમાંથી તમને જોઈતી બોર્ડર સ્ટાઇલ પસંદ કરો.
- 'OK' બટન પર ક્લિક કરો. તમારા ડોક્યુમેન્ટના પેઇજ પર બોર્ડર ઉમેરાઈ જશે.
MS Word 2007 માં Page Color અને Watermark કરવાની રીતને સ્ટેપ્સ જણાવો.
- રિબન (Ribbon) માં 'Page Layout' ટેબ પર ક્લિક કરો.
- 'Page Layout' ટેબની અંદર, 'Page Background' વિભાગમાં, 'Page Color' આઇકન પર ક્લિક કરો.
- એક કલર પેલેટ ખુલશે, તેમાંથી તમને ગમતો કોઈ પણ રંગ પસંદ કરીને તેના પર ક્લિક કરો.
- 'OK'બટનપરક્લિકકરો. તમારાડોક્યુમેન્ટનાદરેકપેઇજનાબેકગ્રાઉન્ડમાંકલરદેખાશે.
- 'Page Layout' ટેબની અંદર, 'Page Background' વિભાગમાં, 'Watermark' આઇકન પર ક્લિક કરો.
- એક ડ્રોપ-ડાઉન મેનુ ખુલશે જેમાં તમને તૈયાર વોટરમાર્ક્સ (જેમ કે 'Confidential', 'Do Not Copy', 'Draft') દેખાશે.
- Text Watermark વિકલ્પ પસંદ કરીને 'Text' બોક્સમાં તમારું પોતાનું લખાણ ટાઇપ કરો.
- 'OK' બટન પર ક્લિક કરો. તમારા ડોક્યુમેન્ટના દરેક પેઇજના બેકગ્રાઉન્ડમાં વોટરમાર્ક દેખાશે.
MS Word 2007 માં Two Column કરવાની રીતને સ્ટેપ્સ જણાવો.
- જો તમારે ડોક્યુમેન્ટના ફક્ત અમુક ભાગ (પસંદ કરેલા લખાણ) માં જ બે કૉલમ જોઈતી હોય, તો તે લખાણને સિલેક્ટ કરો.
- રિબનમાં 'Page Layout' ટેબની અંદર, 'Page Setup' વિભાગ જુઓ અને 'Columns' આઇકન પર ક્લિક કરો.
- એક ડ્રોપ-ડાઉન મેનુ ખુલશે જેમાં તમને કૉલમની અલગ-અલગ સંખ્યા દેખાશે (One, Two, Three, Left, Right).
- લખાણને બે કૉલમમાં વિભાજિત કરવા માટે 'Two' વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
- તમારું લખાણ તરત જ બે કૉલમમાં વહેંચાઈ જશે.
Page No. 40
MS Excek 2007 પ્રોગ્રામ ચાલુ કરવાના સ્ટેપ્સ
Start બટન પર ક્લિક કરો 🔜All Programs પર જાઓ 🔜
Start મેનૂ ખુલ્યા પછી, મેનૂમાં All Programs માંથી નીચે સ્ક્રોલ કરીને Microsoft Office નામનું ફોલ્ડર પર ક્લિક કરો. તેમાંથી
Microsoft Excel 2007 પસંદ કરવા ક્લિક કરો.
આ ક્લિક કરતાની સાથે જ MS Excel 2007 પ્રોગ્રામ શરૂ થઈ જશે.
###################################
MS Excel 2007 પ્રોગ્રામ બંધ કરવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
1. Office Button નો ઉપયોગ કરીને સ્ક્રીનની ઉપર ડાબી બાજુએ આવેલ ગોળ 'Office Button' (ઑફિસ બટન) પર ક્લિક કરો. 🔜 જે મેનુ ખુલે, તેમાં સૌથી નીચે આપેલા "Exit Excel" વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
2. ટાઇટલ બાર પરના 'Close' બટનનો ઉપયોગ કરીને...
MS Excelવિન્ડોની ઉપર જમણી બાજુએ આવેલ 'Close' બટન પર ક્લિક કરો. Excelબંધ થઈ જશે.
3. કીબોર્ડ પરથી Alt + F4 કીઝને એકસાથે દબાવો.. જેનાથી પણ બંધ થઈ જશે.
નોંધ: જો તમે દસ્તાવેજને સાચવ્યા વગર પ્રોગ્રામ બંધ કરવાનો પ્રયત્ન કરશો, તો સંવાદ બોક્સમાં તમને "Save", "Don't Save", અને "Cancel" જેવા વિકલ્પો જોવા મળશે. તમારી જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરવો.
###################################
નીચેના શબ્દો વિષે સમજાવો.
Column
એક્સેલમાં, કોલમ એ ઊભી જગ્યા છે જે ઉપરથી નીચે સુધી ચાલે છે. તે ડેટાને આડા (Horizontal) રો (Row) થી અલગ પાડે છે. કોલમની ઓળખ માટે ટોચ પર મૂળાક્ષરો (Alphabets) નો ઉપયોગ થાય છે. એક્સેલ શીટમાં કુલ 16384 કોલમ હોય છે.
Row
એક્સેલમાં રો એ આડી (Horizontal) જગ્યા છે જે ડાબેથી જમણે સુધી ચાલે છે. દરેક રોની ઓળખ માટે તેની ડાબી બાજુએ સંખ્યાઓ (Numbers) નો ઉપયોગ થાય છે. આધુનિક એક્સેલ શીટમાં કુલ 1048576 રો હોય છે.
Cell
કોલમ અને રો એકબીજાને જ્યાં છેદે છે, તેને સેલ (Cell) કહેવાય છે. રો નંબર અને કોલમ લેટર ભેગા મળીને સેલનું એડ્રેસ બને છે. ઉદાહરણ તરીકે: C7, જેનો અર્થ છે 'C' કોલમની '7' નંબરની રો.
Active Cell
સક્રિય સેલ એ સ્પ્રેડશીટમાં આવેલો એવો એકમાત્ર સેલ છે, જે હાલમાં પસંદ થયેલો છે અને જેમાં તમે ડેટા દાખલ કરી શકો છો અથવા ફેરફાર કરી શકો છો. અહીં એક્સેલ તમને બતાવે છે કે "હું અત્યારે આ સેલ પર કામ કરી રહ્યો છું."
Formula Bar
ફોર્મ્યુલા બાર એ એક્સેલ સ્ક્રીન પરનો એક લાંબો બોક્સ છે જેનો ઉપયોગ ડેટાને જોવા, દાખલ કરવા અથવા એડિટ કરવા માટે થાય છે. તે સેલમાં દાખલ કરેલો મૂળ ફોર્મ્યુલા બતાવે છે (જેમ કે =A1+B1).
ફોર્મ્યુલા બાર સામાન્ય રીતે એક્સેલ રિબન (Ribbon) ની નીચે અને સ્પ્રેડશીટ (Cells) ની ઉપર આવેલો હોય છે.
Page No. 41
Chart
ડેટાના વિશ્લેષણ અને પ્રસ્તુતિ માટેનું એક શક્તિશાળી સાધન છે. ચાર્ટ એ તમારા રો ડેટા (સંખ્યાઓ અને આંકડાઓ) ને દ્રશ્ય સ્વરૂપમાં રજૂ કરવાની એક રીત છે. ઉદાહરણ તરીકે, આંકડાઓની લાંબી યાદી જોઈને વેચાણ વધ્યું કે ઘટ્યું તે સમજવું મુશ્કેલ છે, પરંતુ ચાર્ટ જોતા જ તરત ખબર પડી જાય છે.
Workbook
વર્કબુક એ એક ફાઇલ (File) છે. જ્યારે તમે એક્સેલ ખોલો છો અને એક નવી ફાઇલ બનાવો છો, ત્યારે તે એક નવી વર્કબુક હોય છે. તે એક કાગળના રજિસ્ટર અથવા ફાઇલ જેવી છે, જેમાં તમે અલગ-અલગ ડેટા રાખવા માટે ઘણા બધા કાગળો (Sheets) મૂકી શકો છો. એક્સેલમાં આ ફાઇલનું એક્સટેન્શન સામાન્ય રીતે .xlsx હોય છે.
Filter
એક્સેલમાં ફિલ્ટર (Filter) એ ડેટાના વિશ્લેષણ માટેનું એક શક્તિશાળી ટૂલ છે. તમારી વર્કશીટમાં રહેલા મોટા ડેટા સેટમાંથી ચોક્કસ માપદંડો (Criteria) ને પૂર્ણ કરતા ડેટાને ઝડપથી અલગ તારવવા અને માત્ર તે ડેટાને જોવાની મંજૂરી આપે છે. ફિલ્ટર તમને ડેટાની લાંબી યાદીને સંકોચવામાં (Shrink) મદદ કરે છે, જેથી તમે ફક્ત તે જ રો (Rows) જોઈ શકો જે તમારી જરૂરિયાત સાથે મેળ ખાતી હોય.
Ascending
એસસેન્ડિંગ સૉર્ટ એ ડેટાને ચડતા ક્રમમાં (A-Z અથવા નાનાથી મોટા ક્રમમાં) ગોઠવવાની પ્રક્રિયા છે.
સૉર્ટિંગ (Sorting) એટલે ડેટાને કોઈ ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવવો. A થી Z (મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં), જેમ કે 1,2,3,...
Descending
ડીસેન્ડિંગ સૉર્ટ એ ડેટાને ઊતરતા ક્રમમાં (Z-A અથવા મોટાથી નાના ક્રમમાં) ગોઠવવાની પ્રક્રિયા છે.
Z થી A (મૂળાક્ષરોના ઊલટા ક્રમમાં). સૌથી મોટી સંખ્યાથી સૌથી નાની સંખ્યા તરફ (જેમ કે 100,99,98,...). સૌથી નવી તારીખથી સૌથી જૂની તારીખ તરફ (તાજેતરનો ડેટા પહેલા દેખાય).
Increase Decimal
એક્સેલમાં ઇન્ક્રીઝ ડેસીમલ (Increase Decimal) ફંક્શનનો ઉપયોગ સંખ્યાઓના દશાંશ સ્થળો (Decimal Places) ને વધારવા માટે થાય છે.
Decrease Decimal
ડીક્રીઝ ડેસીમલ બટન એ ઇન્ક્રીઝ ડેસીમલ બટનથી વિરુદ્ધ કાર્ય કરે છે. તેનો ઉપયોગ સેલમાં દેખાતા દશાંશ સ્થળો (Decimal Places) ને ઘટાડવા માટે થાય છે.
MS Excel 2007 માં Cell C4 થી H4 માં રહેલ સંખ્યાનો સરવાળો કરી તેનો જવાબ Cell J4 માં લાવવા માટે ના સ્ટેપ્સ સમજાવો.
MS Excek 2007 માં મેન્યુઅલ ફોર્મ્યુલા દાખલ કરીને સરવાળો કરવાની પ્રક્રિયા
Step 1 : સૌપ્રથમ, તમારે જે સેલમાં જવાબ જોઈતો છે, તે Cell J4 પર ક્લિક કરો.
Step 2 : કીબોર્ડ પર બરાબરની નિશાની ('=') ટાઈપ કરો. આ Excel ને જણાવશે કે તમે ફોર્મ્યુલા દાખલ કરી રહ્યા છો.
Step 3 : હવે સરવાળાનું ફંક્શન 'SUM' ટાઈપ કરો અને કૌંસ '(' શરૂ કરો. જેમકે =Sum(
Step 4 : તમારે જે સેલનો સરવાળો કરવો છે, તેની રેન્જ 'C4:H4' ટાઈપ કરો અને કૌંસ ')' બંધ કરો. અહીં ':' (કોલન) નો અર્થ થાય છે કે C4 થી H4 સુધીના તમામ સેલ. જેમકે =SUM(C4:H4)
Step 5 : કીબોર્ડ પર 'Enter' બટન દબાવો.
Step 6 : Cell J4 માં માંગેલ સેલ રેન્જનો સરવાળો આવી જશે.
MS Excel 2007 માં Cell C4 થી H4 માં રહેલ સંખ્યાની Average કરી તેનો જવાબ Cell J4 માં લાવવા માટે ના સ્ટેપ્સ સમજાવો.
Step 1 : સૌપ્રથમ, તમારે જે સેલમાં જવાબ જોઈતો છે, તે Cell J4 પર ક્લિક કરો.
Step 2 : કીબોર્ડ પર બરાબરની નિશાની ('=') ટાઈપ કરો. આ Excel ને જણાવશે કે તમે ફોર્મ્યુલા દાખલ કરી રહ્યા છો.
Step
3 : હવે સરેરાશનું ફંક્શન ' AVERAGE' ટાઈપ કરો અને કૌંસ '(' શરૂ કરો. જેમકે =AVERAGE(
Step 4 : તમારે જે સેલની સરેરાશ ગણવી છે, તેની રેન્જ 'C4:H4' ટાઈપ કરો. અને કૌંસ ')' બંધ કરો. અહીં ':' (કોલન) નો અર્થ થાય છે કે C4 થી H4 સુધીના તમામ સેલ. જેમકે = AVERAGE(C4:H4)
Step 5 : કીબોર્ડ પર 'Enter' બટન દબાવો.
Step 6 : Cell J4 માં માંગેલ સેલ રેન્જની સરેરાશ (Average) આવી જશે.
MS Excel 2007 માં 4 વિદ્યાર્થીઓના નામ અને ટકા દર્શાવેલ છે. આ નામ અને ટકા નો ચાર્ટ બનાવવાના સ્ટેપ્સ
ચાર્ટ બનાવવાની આ પ્રક્રિયા 'Insert' Tab માં આવેલ 'Charts' ગ્રુપ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
ચાર્ટ બનાવવાની પ્રક્રિયા
ધારો કે ડેટા આ મુજબની સેલ રેન્જમાં છે: A1 to B5
Step 1 : સૌપ્રથમ, તમારે જે ડેટાનો ચાર્ટ બનાવવો છે તે સિલેક્ટ કરવો પડશે. જેમાં Cell A1 થી Cell B5 સુધીના તમામ સેલને માઉસનો ઉપયોગ કરીને સિલેક્ટ કરો.
Step 2 : ત્યારબાદ Insert Tab માં તમને 'Charts' નામનું એક ગ્રુપ દેખાશે, જેમાં વિવિધ પ્રકારના ચાર્ટના આઇકન આપેલા હશે.
Step 3 : જેમાંથી 'Column' (સ્તંભ) ચાર્ટ અથવા 'Bar' (આડો સ્તંભ) ચાર્ટ પસંદ કરવો.
Step 4 : જેવો તમે ચાર્ટનો પ્રકાર પસંદ કરશો, તરત જ ચાર્ટ તમારી વર્કશીટ પર દેખાશે.
Step 5 : ચાર્ટ બનાવ્યા પછી, તમે તેને વધુ સ્પષ્ટ અને આકર્ષક બનાવી શકો છો જે માટે ચાર્ટને ફોર્મેટ કરવો.
આમ આ સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને તમે તમારા ડેટાનો અસરકારક ચાર્ટ સરળતાથી બનાવી શકો છો.
MS Excel 2007 માં 4 વિદ્યાર્થીઓના નામ અને ટકા દર્શાવેલ છે. જેમાંથી નામના કોલમને Sorting (A to Z) અને Z to A ની પ્રક્રિયા ના સ્ટેપ્સ સમજાવો.
ધારો કે તમારી પાસે નીચે મુજબનો ડેટા છે, જેમાં નામ (Name) અને ટકા (Percentage) એમ બે કૉલમ છે:
Step 1 : સૌ પ્રથમ, તમારે જે ડેટાને સૉર્ટ કરવો છે તે સંપૂર્ણ ડેટા રેન્જને માઉસ વડે પસંદ કરો.
Step 2 : એક્સેલની ઉપરની રીબનમાં, ડેટા ટેબ પર ક્લિક કરો. Sort & Filter ગ્રુપમાં, તમને સૉર્ટ (Sort) નામનું બટન દેખાશે. તેના પર ક્લિક કરો.
Step 3 : " Sort" ડાયલોગ બોક્સ ખુલશે, જ્યાં તમારે કયા કૉલમના આધારે સૉર્ટ કરવો છે તે પસંદ કરો.
Step 4 : હવે નામના કૉલમને A થી Z ક્રમમાં સૉર્ટ કરવા માટે Order (ક્રમ) ના વિકલ્પમાં A to Z પસંદ કરો અને OK બટન પર ક્લિક કરો. ડેટા મૂળાક્ષરોના (A, B, C, D, ......) ક્રમમાં ગોઠવાઈ જશે.
તેવી જ રીતે નામના કૉલમને Z થી A ક્રમમાં સૉર્ટ કરવા માટે Order (ક્રમ) ના વિકલ્પમાં Z to A પસંદ કરો અને OK બટન પર ક્લિક કરો. ડેટા મૂળાક્ષરોના (Z, Y, X.....) ક્રમમાં ગોઠવાઈ જશે.
તમે આ પ્રક્રિયાને અનુસરીને કોઈપણ કૉલમને તમારી જરૂરિયાત મુજબ સૉર્ટ કરી શકો છો.
Page No. 48
MS Powerpoint 2007 પ્રોગ્રામ ચાલુ કરવાના સ્ટેપ્સ
Start બટન પર ક્લિક કરો All Programs પર જાઓ
Start મેનૂ ખુલ્યા પછી, મેનૂમાં All Programs માંથી નીચે સ્ક્રોલ કરીને Microsoft Office નામનું ફોલ્ડર પર ક્લિક કરો. તેમાંથી
Microsoft Powerpoint 2007 પસંદ કરવા ક્લિક કરો.
આ ક્લિક કરતાની સાથે જ MS PowerPoint 2007 પ્રોગ્રામ શરૂ થઈ જશે.
###################################
MS PowerPoint 2007 પ્રોગ્રામ બંધ કરવાની રીતના સ્ટેપ્સ જણાવો.
1. Office Button નો ઉપયોગ કરીને સ્ક્રીનની ઉપર ડાબી બાજુએ આવેલ ગોળ 'Office Button' (ઑફિસ બટન) પર ક્લિક કરો. 🔜 જે મેનુ ખુલે, તેમાં સૌથી નીચે આપેલા "Exit Word" વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
2. ટાઇટલ બાર પરના 'Close' બટનનો ઉપયોગ કરીને...
MS Powerpoint વિન્ડોની ઉપર જમણી બાજુએ આવેલ 'Close' બટન પર ક્લિક કરો. Powerpoint બંધ થઈ જશે.
3. કીબોર્ડ પરથી Alt + F4 કીઝને એકસાથે દબાવો.. જેનાથી પણ બંધ થઈ જશે.
નોંધ: જો તમે દસ્તાવેજને સાચવ્યા વગર પ્રોગ્રામ બંધ કરવાનો પ્રયત્ન કરશો, તો સંવાદ બોક્સમાં તમને "Save", "Don't Save", અને "Cancel" જેવા વિકલ્પો જોવા મળશે. તમારી જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરવો.
###################################
Presentation :
એ માહિતી, ટેક્સ્ટ, છબીઓ, ગ્રાફિક્સ અને વિડિયોને ક્રમબદ્ધ રીતે રજૂ કરવાનો એક સંગઠિત માર્ગ છે.
Place Holder :
પ્લેસહોલ્ડર એ સ્લાઇડ પરની એક જગ્યા છે જે ટેક્સ્ટ, ચિત્રો, કોષ્ટકો (Tables), ચાર્ટ્સ અથવા અન્ય સામગ્રીને Hold માટે Reserved હોય છે.
Clipart :
ક્લિપ આર્ટ એ ગ્રાફિક્સ અથવા નાના ચિત્રોનો એક સંગ્રહ છે જે PowerPoint માં પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ હોય છે.
Clipboard :
MS PowerPoint 2007 માં Clipboard એ એક Invisible મેમરી છે, જે તમને ડેટા (ટેક્સ્ટ, ચિત્રો, ગ્રાફિક્સ) ને કૉપી (Copy) અથવા કટ (Cut) કર્યા પછી કામચલાઉ રીતે સંગ્રહિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.
Hyperlink :
હાઇપરલિંક એ એક સંદર્ભ છે જે તે જ Presentation માં અન્ય સ્લાઇડ પર લઈ જાય, બીજી ફાઇલ (દા.ત., Word દસ્તાવેજ, Excel શીટ) Open કરી આપે, કોઈ વેબસાઇટ (Web Page) Open કરી આપે છે.
Animation :
એનિમેશન એ સ્લાઇડ પરના ઑબ્જેક્ટ્સ (જેમ કે ટેક્સ્ટ, બુલેટ પોઈન્ટ્સ, ચિત્રો, કોષ્ટકો, કે આકારો) ને આપવામાં આવતી દ્રશ્ય અસર (Visual Effect) છે, જે તેમને ચોક્કસ રીતે દેખાડવા, છુપાવવા અથવા ખસેડવા માટે ઉપયોગી છે. જે તમારી Slide ને સ્થિર ને બદલે ગતિશીલ અને આકર્ષક બનાવે છે.
Transition to Slide :
સ્લાઇડ ટ્રાન્ઝિશન એ એક દ્રશ્ય અને ક્યારેક શ્રાવ્ય અસર છે જે પ્રેક્ષકોને એક સ્લાઇડથી આગામી સ્લાઇડ પરના પરિવર્તન ને સરળતાથી સ્વીકારવામાં મદદ કરે છે. તે એક સ્લાઇડથી બીજી સ્લાઇડ પર જવાનો દ્રશ્ય રસ્તો છે.
Custom Animation :
માત્ર સરળ એનિમેશન લાગુ કરવા માંગતા હોવ, તો તમે 'Animations' ટેબમાં 'Animate' ડ્રોપ-ડાઉન મેનૂનો ઉપયોગ કરી શકો છો. પરંતુ જો તમને વધુ વિગતવાર નિયંત્રણ જોઈતું હોય, તો તમારે 'Custom Animation' નો ઉપયોગ કરવો પડશે.
Custom Slide Sow :
Custom Slide Show એ મુખ્ય પ્રસ્તુતિ માંથી જુદા જુદા પ્રેક્ષકો માટે અથવા જુદા જુદા વિષયો માટે સ્લાઇડનો પસંદગીનો સેટ બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.
Slide Sorter View :
Slide Sorter View એ એક મહત્વપૂર્ણ View છે જે તમારી પ્રસ્તુતિની તમામ સ્લાઇડ્સને એક જ સ્ક્રીન પર નાના થમ્બનેલ્સ (Thumbnails) તરીકે પ્રદર્શિત કરે છે.
Record Narration :
MS PowerPoint 2007 માં Record Narration સુવિધા તમને તમારી પ્રસ્તુતિની દરેક સ્લાઇડ માટે તમારો અવાજ (Voice-over) અને સમય (Timing) રેકોર્ડ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
Rehearse Timings
એક એવી સુવિધા છે જે તમને તમારી પ્રસ્તુતિ માટે દરેક સ્લાઇડ અને તેના એનિમેશનનો ચોક્કસ સમયગાળો રેકોર્ડ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
આનાથી તમે તમારા વક્તવ્યની લંબાઈ અનુસાર સ્લાઇડ શોને સ્વચાલિત કરી શકો છો, જેથી પ્રેક્ષકો સમક્ષ રજૂઆત વધુ વ્યવસાયિક અને સમયબદ્ધ બને.
On Mouse Click
આ પ્રસ્તુતિને આગળ વધારવા માટેનું એક મૂળભૂત અને સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતું નિયંત્રણ સેટિંગ છે. આ સેટિંગ નક્કી કરે છે કે તમારી પ્રસ્તુતિમાં એક સ્લાઇડથી બીજી સ્લાઇડ પર ક્યારે જવું.
Automatically after
આ એક નિયંત્રણ સેટિંગ છે જે નક્કી કરે છે કે સ્લાઇડ શો દરમિયાન સ્લાઇડ અથવા એનિમેશન માઉસ ક્લિકની જરૂર વગર આપોઆપ ક્યારે આગળ વધશે.